( براى توضيح بيشتر رجوع كنيد به « زبدة الحقائق » ص 82 - 83 و يزدان شناخت فصل پنجم . صفحه ( 115 ) - يأجوج و مأجوج - gog و gogaM نام دو قبيله يا دو ملت وحشى و يا آنكه يأجوج نام اهل و مردم آن قبيله و ملت و « مأجوج » نام مسكن و محل آن قبيله است . با آنكه از جمله معتقدات دينى اهل سنت و جماعت يكى هم اعتقاد به حقانيت يأجوج و مأجوج است بااين‌همه روايات اسلامى درباره يأجوج و مأجوج مشوب به افسانه است و شايد آنچه را كه مؤلف كتاب « قاموس كتاب مقدس » مىگويد از لحاظ جغرافيائى بيشتر مقرون به تحقيق باشد . « هاكس » مىگويد : « مأجوج محل جوج يا مأجوج بن يافث بن نوح است بنا بر آنچه كه در سفر پيدايش و كتاب اول تواريخ در توراة آمده است . يا آنكه سلسله وى را مأجوج گويند و يا اسم بلادى است كه جوج بر آن شهريارى داشت بنا بر آنچه كه در كتاب حزقيال آمده است . » و سپس « هاكس » اضافه مىكند : « . . . خلاصه در قرون متوسطه سوريان بلاد تاتار را « مأجوج » ناميدند لكن اعراب زمينى را كه در ميانه درياى قزوين و بحر اسود واقعست مأجوج مىناميدند « 1 » بسيارى سكتيان را كه در ايام حزقيال معروف و در مغرب آسيا سكونت داشتند مأجوج مىدانند و اينان يعنى سكتيان در مائه چهارم قبل از ميلاد از كوه معروف به كوه قاف لشگر كشيده و « ساردس » را كه شهر معظم « ليديا » بود در سال ( 629 ) قبل از مسيح مفتوح ساخته بر « سياكروس » پادشاه « مد » در سال ( 624 ) قبل از مسيح عيسى دست يافتند . . . . اما يأجوج و مأجوج كه در كتاب مكاشفه يوحنا ( ص 20 ) وارد است مراد از دشمنان دين مسيح مىباشد . « قاموس كتاب مقدس ص 775 » در اخبار اسلامى يأجوج و مأجوج دو قوم وحشى مشتمل بر امم متعدد معرفى شده‌اند و اقوال مربوطه به آنان و سد اسكندر در اكثر تفاسير ذيل آيه شريفه : « قالُوا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَ مَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ نَجْعَلُ لَكَ خَرْجاً عَلى أَنْ تَجْعَلَ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ سَدًّا » بطور ممتع نقل شده است ( سوره كهف آيه 95 ) اما در زبان ادب بعنوان مسامحه و تجوز ياجوج و مأجوج گاهى

--> ( 1 ) « هاكس » مطلقا نامى از مراجع تحقيق و مآخذ نقل خود نمىبرد و بنابراين گفته‌هاى او را قبل از آنكه مدرك وثيق ديگرى صحت آن را تاييد نكند بايد به احتياط تلقى كرد .